Archiv für 'Kompendium'Kategorie

“Schnaube” (Neereder Kompendium, Doil 31)

August 31, 2011

Dag a, liewe Leit,

heit hewwe mol widder e bsonners scheens Neereder Werdle für eich. Wissder üwerhaupt, was des sei soll, der “Schnaube”? Noi des hat nix midem Nas nuffziege von eme Gaul zu duh. Wemmer en echde alde Neereder frogt was des isch, en “Schnaube”, nort sagt er: “Ha, des isch doch oifach, des isch en Schbrenzer”.

Die moischde werre jetzt so gscheit sei wie vorher, drum willes vielleicht emol korz erkläre, wie e do druf komme bin. Ich war nämlich heit widder uf em Friedhof zum Gieße un dodebei hewe mein Glücksdag ghatt. Ich heb nemlich zwoi von denne griene Gießkanne gnomme (s isch weggerem Gleichgwicht, uf jedere Seit oine) un bei allene zwoi war de Schnaube, also de Schbrenzer noch dra. Des isch jo bei uns ufem Neereder Hauptfriedhof fascht so ebbes wie e Meerwunner, odder wie en Sechser em Loddo mit Zusatzzahl. (Ich glab fascht, ich muss heit doch noch so en Zeddel ausfülle :-)

Wissders jetzt, was en Schnaube isch odder en Schbrenzer? Alles klar, des isch des perforierde Ding, wo vorne uf de Gießkann druf schdeckt (odder a net), dass sich des Wasser schee gleichmäßich verdoile soll. Uf hochdeitsch sagt mer glawe “Ausgießer” dezu, awer do isch mer de Schnaube scho liewer.

So, un jetzt hoffe mer, dass de Petrus sei Gießkann (mit Schnaube odder ohne) erscht emol e Weile ens Eck schdellt, dass mer uf die ledschde paar Däg doch noch e bissle was hen von dem Schbätsommer, schbeziell am 18de Sepdember, weil mer do unser Kaschdanie-Lesung beim C-Vim drunne gern em Freie abhalde dehde. ‘s isch halt oifach scheener, drauße.

Also, ich hoff, mer sieht sich, am 18de. Middags em drei gehts los un ‘s gebt a Kaffee un Kuche.

Adschee bis dort na sagt

de Roland :-)

„Rammesiere“ (Neereder Kompendium, Doil 30)

Mai 17, 2011

Heit gebts emol widder e “neies” aldes Wörtle: “Rammesiere”. Des kenne noch von meine Mudder her. „Heit Nacht hasch awwer widder ganz schee rum rammesiert“, des hat se als sare könne, wann se me morjeds gweckt hat for en d Schul un s ganze Bettzeig war mol widder dorchenanner un verwiehlt . Des hat als ausgsehe wie en Grombiereagger, wann e Herd Wildsei dorchgezoge isch.

Woher des Wörtle kommt, woiß e net, wahrscheinlich ausem Franzeesische, wie so manche von unsere neereder Werder, awer was es bedeide soll, des ergebt sich jo ganz klar aus em „Kontegscht“, in dems gebraucht werd: „Rammesiere“, des isch wammer ebbes so dorchenanner macht, dassds zum Schluss en richdiche „Kuddelmuddel“ gebt.

In de Hoffnung, dass aus dem Kuddelmuddel jetzt Klarhoit entschdanne isch, sagt de Roland bis zum nägschde mol

„Adschee“ mit’nanner (un lend eich net von de Wildsei beiße) :-)

’s geht los – pfupferts eich scho?

Februar 15, 2011

Liewe Leit,

jetzt ischs amtlich. De offizielle Vorverkauf für unser Theaderschdück „Im Falle eines Falles – dichte mir fascht alles!“ isch seit geschdern eröffent. Ihr könnt eich also jetzt mit Eitrittskarde eidegge, dass der schbäter net vorem volle Gemoindehaussaal widder rumdrehe missed, weils alles ausverkaafd isch. Awer saret dann net, dir heddeds net gwisst.

Die Karde für 8 Euro (Kinner 5 Euro) gebts in Neeret beim Schreibware-Molnar, im Musik-Lädle un im Schoko-Lädchen. In Eggschdoi hat de Schreibware-Geigle den Vorverkauf üwernomme.

Bloß noch emol zur Erinnerung: Jeder Euro un jeder Cent, der an denne drei Theaderdäg (Samschdag, 19. März, Sonndag, 20. März un Samschdag, 26. März) eignomme werd, geht ohne Abzug von irgendwelche Ukoschde direkt an die vorgsehene Schdelle als da wäre: Evang. Kirchegmoinde Neureut Süd, Freundeskreis der Diakonie Neureut un de Kinnergarde Kirchfeldschdrohß in Nord.

Ihr sehet, mer kann also sein Schbass hawe un debei sogar noch ebbes Gudes duh. Also kommet nar alle un bringet a Hunger un Dorscht mit, weils a e bissle was zum Beiße un Schlugge gebt.

Un was des „pfupfere“ a’geht: Des isch widder e neies Wörtle fürs Kompendium (Neereder Kompendium, Doil 29). „Pfupfere“ duhts oim, wanns oim in de Finger juckt, ebbes ganz bschdimmdes zu mache odder sich azuschaffe. Beischbiel: „Also der Käskuche do, der seht net schlecht aus. Der deht me scho pfupfere.“ Odder e Anners:  Unnerhalde sich zwoi Freind. Sagt de Oinde: Na, hasch der jetzt des neie Smart-Phone kaaft?“ Sagt de Anner: „Noi, des war mer dann erscht mol doch noch zu deier. Awer pfupfere duhts me scho!“ Also, jetzt wisse der a, was „pfupfere“ isch (un gleichzeidich a noch, wie die schbarsame Neereder ticke). Un wenns eich pfupfert könne der mer jo mol schreiwe, was der dezu moinet.

Also, adschee – schbädeschdens bis zum Theader

sagt

de Roland

April, April

April 4, 2010

Der April hat sich jo bilderbuchmäßich ei’gführt. Halt so, wie mer sich en richdicher April vorschdellt. Mol regerts, dann scheint d’ Sonn, ‘s isch windich un kalt odder a emol e bissle wärmer. Von allem ebbes halt – wie en richdicher April.

Awer oigentlich wollde eich noch e bissle üwer unsern ledschde Mundart-Frühschobbe im “Löwen” verzehle. Schee war’s, voll war’s, luschdich war’s. D Thomas Meyer hat schee gsunge un Gitahr gschbielt un wer net debei war … awer des wisse der jo schon :-)

Übrichens isch a unser Ortsverschdeher, de Jürgen Stober do gwest, zumindescht in de erschde Halbzeit. Dann hadder nämlich glei weider müsse zum Töpfermarkt. Weil ich zu dem A’lass grad e Gedichtle vorgetrare heb (des isch mer morjeds unner de Dusche noch ei’gfalle), hadder me in de Paus gfrogt, ober des mitnemme dürft. Ich hebsem dann gewe, awer ober ‘s dort vorgetrare hat, woiße net. Ich schreibs uf jeden Fall noch emol do unne nei, nort könne der’s selwer lese. Viel Schbass debei wünscht eich

de Roland :-)

(un jetzt des Gedicht)

De Neereder Töpfermarkt

Wenn in Neeret Töpfermarkt abg‘halde werd,

nemmsch besser en Scherm mit, des isch nie verkehrt.

Weil do regerts moischdens un kalt ischs dezu,

jedes Johr ‘s Gleich, des lasst mer koi Ruh.

Ich heb mer mol üwerlegt, warum des so isch

un do gebts oigentlich bloß oi Antwort for mich:

De Petrus hat drowwe em Ortsbläddle gfunne,

em Wocheend isch Töpfermarkt in Neeret drunne.

Un er sagt zu seine Chefs, Fa. Gott, Vadder & Sohn,

auf, lemmers regere, des hat dort Tradition,

dann merke die Neereder glei, des isch wichdich,

wenn se so en Scherwe kaafe, ob der a dicht isch.

Mer sotts emol oifach nemme ins Bläddle schreiwe,

vielleicht dehts Wedder nord drogge bleiwe.

Korgle un schorgle (Neereder Kompendium, Doil 28)

Oktober 20, 2009

Weils scho so lang nix meh fürs Kompendium gewe hat, schdelle eich heit glei zwoi neie Wörtlen vor: „Korgle“ und „schorgle“. Die klinge ähnlich un irgendwie hen se schon a ebbes mit’nanner zu duh, wobei „schorgle“ e akdive Bedoilichung von ebber braucht, während en Gegeschdand (odder sonscht ebbes) a von elloi „korgle“ kann. Des hoißt: net ganz von elloi, irgend en äußerer Ei’fluss werd do a beneedicht. Wenn mer zum Beischbiel em Eikaafe war un den ganze Kloigruscht wo mer kaaft hat grad mol widder so en de Kofferraum vom Audo nei hat, weil mer koi Eikaafsdasch debei ghatt hat un die Blaschdichgugge doch immer so deier sin, nort kanns bassiere, je nachdem was mer for en Fahrschdil hat, dass des ganze Zeigs em Kofferraum umenanner korgelt. Odder wenns beim Schdammdisch mol widder schbot un frehlich war, kanns oim a bassiere, dass mer schbäter dehoim evendwell sogar noch ausem Nescht naus korgelt.

(Do fallt mer grad der Witz ei, wo sich zwoi Fraue üwer ihre Männer unnerhalde. Sagt die Oind: „Also mit meim Mann, des isch u‘möglich, wenn der b’soffe isch fallder immer aus de Roll. Sagt die Anner: „Ich woiß net, bei meim ischs grad umgekehrt. Wenn der b‘soffe isch, rollder immer aus de Fall.“).

Soviel zum korgle. Des „Schorgle“ bedeit, dass mer akdiv ebbes macht mit ebbes. Schorgle kammer alles Meegliche. Merwele zum Beischbiel, odder en Balle („schorgel mol die Gwetsch riwwer“), manche duhn sogar midem Werfel en Sechser schorgle, dassdse beim „Mensch-ärgre-dich-nicht“ ihren Gegeschbieler nausschmeiße könne, was oim nadierlich dann immer saumäßich loid duht, awer so isch halt des Schbiel.

Also wo der eich garandierd net ärjere müssd, isch wenn der zu unsere Lesunge kommet. Zum Beischbiel am 31. Okdower (Hällo Wien) im Eggschdoiner Gockel odder an unserm Mundart-Owed am 14. November in Neeret im Gemoindehaus. Des kanne eich bloß wärmschdens empfehle un hoff, dass e möglichscht viele von eich entwedder do odder dort begrieße kann. Zum Lache gebts uf jeden Fall ebbes, ihr müsst jo net grad vor Lache ufem Bodde rumkorgle, mir grieges a so mit, wenns eich gfallt.

Also dann, bis dort na, mer sieht sich.

En scheener Gruß

vom Roland  :-)

Schdrupfer, schdrupfich (Neereder Kompendium, Doil 27)

Juli 13, 2009

Der Schdrupfer, des isch e Inschdrument, wo frieher viel von de Hausfraue verwendt worre isch, wenn zum Beischbiel Samschdags de Fußbodde ufgwischt worre isch (mideme Butzlumbe unnerum drumrum) odder s Gräwele gfegt worre isch (ohne Butzlumbe).

Manchmol, so isch mers unner dem „Schwiegel der Versiegenhoit“ bericht‘ worre, soll als a die oind odder anner Hausfraa schbät oweds (odder frühmorjeds) midem Schdrupfer in de Hand hinner de Hausdier parat gschdanne sei un uf ihren Eh’gmahl gwarde hawwe, bis der von de Singschdunn odder me anner gsellschaftlich-kuldurelle „Iwent“ hoimzus gschdolbert isch. Un wie er dann froh war, dasser noch s Schlisselloch gfunne ghatt hat, zack! ischer a scho midem Schdrupfer gedachdelt worre, dasser alle Engel em Himmel singe ghört hat. Awer des war net s oinzich, was er ghört hat. „Du Dagdieb, du schdrupficher“, hats dann als ghoiße, „kannschen du net hoimgeh wanns Zeit isch wie die annere a?“

Un do hats a nix gnutzt wanner dann oiner uf vergesslich gmacht hat un gmoint hat: „Ich heb doch halt nemmeh gwisst, solle zwoi Bier trinke un em Zehne hoim komme, odder zehn Bier trinke un em Zwoi hoimkomme“. Un scho isch widder de Schdrupfer in Aktion gedredde.

So war des als gwest. Heitzdags kommt jo so ebbes nemmeh vor, weil die heidiche Hausfraue gar nemmeh wisse, was en Schdrupfer isch (geschweige denn en Debbichbatscher, der wo als ersatzweis herangezoge worre isch, wenn de Schdrupfer aus irgend eme Grund net eisatzberoit war) un d Gräwele werre a scho lang nemmeh gfegt.

Ach ja, un schdrupfich, des klingt zwar so ähnlich wie Schdrupfer, isch awer ebbes ganz annerschts (Schdrupfer = hochdeitsch „Schrubber“, schdrupfich = hochdeitsch ungekämmt; so a la „komm, jetzt mach de Babbe net schdrupfich“)

Adschee bis zum nägschde mol

un bleiwet sauwer

sagt de Roland :-)

Wergle (Neereder Kompendium, Doil 26)

Mai 4, 2009

Liewe Leit,

heit hewe mol widder e Wörtle für eich rausgsucht, do seh e schon vor mer, wie manche d Schdirn in Runzle lege un üwerlege, was des bedeide könnt.

Des liggt  vielleicht a do dra, dass mer „wergle“ oigentlich net grad so sagt. Do ghört in de Regel immer noch ebbes vornedra dezu. Zum Beischbiel „her un na“. Weil, des kann der bassiere –denket grad emol an Weihnachde- wenn mer gut un reichlich gesse hat mit ere entschbrechende Menge an goischdiche Flüssichkoide dezu un dann noch garniert mid eme halwe Pfunn Weihnachtsbrödle, dass mer net schloofe kann un sich die halb Nacht em Bett her un na wergelt weil mer Sodbrenne griegthat. Odder früher, wenn’s emol Sonndagmiddags e Schdück Brode gewe hat von some verliebte Ochs (des Floisch war dann „voller Sehnen“), do hen mir als Kinner oft fascht schdunnelang des Floischschdick im Mund rum un num gwergelt, bis mers dann helinge en de Hossedasch „entsorge“ könnt hat. So sagt mer dann a, wenn’s en de „gut-bürgerliche“ Wertschaft e große Portion zum Esse gebt, wo schiergar net zu schaffe isch: „Liewer de Mare verrenke, wie em Wert was schenke“ un dann wergelt mers halt in Gott’s Name nunner (dass mer dann hinnenooch noch en Obschdler zum Verdaue braucht, isch en a’gnehmer Newe-Effekt).

Un wenn der eich den Tegschd jetzt uf e Blatt Babier ausdrucket, könne ders zsammewergle un in de Babierkorb schmeiße.

E scheene Woch wünscht eich

de Roland

Oidärmlich (Neereder Kompendium, Doil 25)

April 14, 2009

So, jetzt isch d Oschdere a scho widder rum un d Oier hoffentlich alle gfunne. Net dass mer dann em Juli odder Auguscht noch e paar so vergessene „Leg-Oier“ hinnerm Schessloh findt. Obwohl, desjohr hat mer jo d Oier gut em Freie verschdeggle könne, des Wetter war so richdich, wie mer sichs an Oschdere vorschdellt un erhofft. Ja, un des eigangs war koin Schreibfehler, so sagt mer in Neeret, „die Oschdere“. Warum woiß e net, awer um des geht’s a gar net heit.

Des Wörtle wo ich eich heit vorschdell, hat mit de Oschdere oigentlich nix zu duh, wenn a e „oi“ drin vorkommt. „Oidärmlich“ ischs üwer die Feierdäg hoffentlich net zugange, weil „oidärmlich“ (widder so e Wort, wo mer im Hochdeitsche gar net woiß, was es bedeide soll – „eindärmlich“ odder „eidärmlich“ macht alles zwoi net viel her), also wie gsagt „oidärmlich“, des isch e armseliche Gschicht. Wie gwellt un net könnt, wenn der verschdehnt wasse moin. Ob des mit dem was zu duh hat, wemmer von oim sagt wo so lommelich doherkommt: „der hat a koin Darm em Ranze“ woiße net. Awer „koin Darm“, des wär jo noch wennicher wie „oin Darm“. Vielleicht isch jo a en annerer Darm gmoint, wie zum Beischbiel beim „Schandarm“. Also üwerlegets eich, un wenn der ebbes wisset, wär ich for e entschbrechende Ufklärung dankbar.

So, un dass eich des alles net zu oidärmlich vorkomme isch, hofft

de Roland :-)

Käfderle (Neereder Kompendium, Doil 24)

Dezember 22, 2008

Wie verschbroche erklär ich eich heit, was des isch, e Käfderle. Des hats frieher oigentlich in jedem Haus gewwe (un gebts wahrscheints a heit noch). Des Käfderle, des isch so e kloins Abschdellkämmerle, wo de ganze Gruscht drin ufghowe worre isch, wo mer als a gebraucht hat, den mer awer net ubedingt for die Allgemoinhoit zur Schau schdelle gwellt hat. Do isch zum Beischbiel de Besse drin gschdanne un de Schdrupfer mitsamt em Butzlombe, wo samschdags immer de Bodde nass ufgwischt worre isch. ‘s Handbessele un d Dreckschaufel ware a do drin. Em Großvadder sei Schaffschorz isch drin ghange un’s Rejekehp, wemmers grad net braucht hat. Vorrät hat mer je nochdem als a do drin ghat: Schdroisalz em Winder, Fliejefänger em Sommer (die babbiche Klebschdroife, wo von de Deck runnerghange sin, dass d Mugge dra babbe bleiwe) un so Zeigs. Lewensmiddel net, ehnder ‘s Gegedoil: Abortbabier -schbäter, wo mer von dem Zeidungsbabier abkomme gwest isch. For uns Kinner war domols ganz wichdich der oinde Hooge hinner de Dier newer em Großvadder seim Schorz, weil do unser Merwele-Säckle dra ghange isch.
Naja, un mittlerweile hen mer durch em Boris Becker sei Abenteuer g’lernt, dass es a in große Luxus-Hotels e Käfderle gibt un dass mer do sogar noch Platz for allerhand Tätichkoide drin hat. Wie halt des alde Schbrichwort sagt: Raum isch in der kleinschten Hütte!”
Jetzt hoff ich, dass dir Weihnachde, das Fescht der Liebe, net im Käfderle verbringe misset, sondern dass der schee „im Kreise eurer Lieben” feiere könnet. Un des vergrumpfelde Gschenkbabier vom Auspacke könne der jo solang em Käfderle „zwischelagere”, bis dass noch Neijohr d Müllabfuhr widder kommt.

Frohe Feierdäg für eich alle von de „Alt-Neereder Schul”
wünsche de Roland, de Karlheinz, de Martin un de Simon.

Schdiwich (Neereder Kompendium, Doil 23)

November 20, 2008

Liewe Leit, heit hewe mol widder e ganz alts Neereder Werdle for eich, wo unser dreier Leser, de Norbert Weschdefelder ausgrawe hat (odder wo em halt noch eigfalle isch von früher) – Dankschee Norbert!

Schdiwich“ isch koin Schreibfehler wo eventuell schdaawich hätt hoiße solle. Noi, des isch ebbes annerschts.

Wenn d Mudder zum gemoinsame Familie-Esse bei verschiedene Feschd-Däg als Grombierekuggle gmacht hat (wo übrichens oiner mol behaupt hawe soll: I grieg bloß dreißich Schdick un die annere derfe esse, bisdse satt sin’) nord hatse e Rieseschissel voll uf de Disch gschdellt un des isch en „Schdiwich“ gwest. Also net de Disch, sondern die Mordsschissel voll Zeigs. So, jetzt wisse der des a.

Un so en „Schdiwich“ hen mir jetzt noch do, wo mer unners Volk bringe möchde. Des isch awer nix zum Esse sondern zum Lese: Unser neuer Kolenner für zwoidausedneun isch do, ganz toll gmacht sogar mit Schbiralhefdung, dass mer die alde Blädder nemme abreiße muss sondern bloß noch umglabbe braucht. Koschde duder Siwwefuffzich un dir grieget en bei mir, beim Martin odder beim Karlheinz.

Jetzt noch e kloins Novembergedicht, wo mer dann am Samschdag lese kann:

November

Newwel, Niesel, Nacht am Dag

Froscht un‘ kalde Händ‘.

Wer liewer Sonn‘ un‘ Wärme mag

Der isch jetzt bal‘ am End‘.

Rege‘ wäscht die Obschtbeem kahl

bletzlich, iwer Nacht.

Ufem Komposcht verdämmert fahl

d’ Okdowerfarwepracht.

Em Fußgänger-Schberrgebiet

De letscht Vorweihnachts-Schondag.

Dunkelhoit ziegt oim dorch‘s G‘mied:

Morje isch Dodesonndag!


Des war’s for heit. ’s nägscht mol gebts widder ebbes Adventliches.

Adschee sagt

de Roland

Follow

Bekomme jeden neuen Artikel in deinen Posteingang.